Podlaski Zarząd Dróg ryzykuje utratę statusu UNESCO Puszczy Białowieskiej

W Puszczy Białowieskiej, na terenie Obiektu Światowego Dziedzictwa UNESCO „Białowieża Forest”, stara droga wojewódzka nr 687 na odcinku Juszkowy Gród–Zwodzieckie została rozebrana, a w jej miejscu powstaje nowa, poszerzona trasa. Stowarzyszenie Pracownia na rzecz Wszystkich Istot alarmuje, że inwestycja jest nie tylko sprzeczna z zasadami ochrony obiektu UNESCO, ale łamie również warunki decyzji RDOŚ, dotyczącej chronionych roślin i grzybów. W zeszłym roku inwestora przyłapano na wycince drzew bez obowiązkowego nadzoru przyrodniczego. Instytucją odpowiedzialną za te naruszenia jest Podlaski Zarząd Dróg Wojewódzkich. Organizacja złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej i domaga się wstrzymania prac jak i finansowania inwestycji ze środków publicznych. 

Link do zdjęć z wizji terenowej (12.05.2026) do wykorzystania w publikacjach medialnych

Lokalny zarząd dróg realizuje inwestycję łamiąc przepisy prawa i zobowiązania międzynarodowe. Prace prowadzone są w okresie lęgowym ptaków, mimo że decyzja derogacyjna wyraźnie wyłącza takie działania. Dlatego podjęliśmy kroki prawne. Droga budowana z naruszeniem standardów ochrony przyrody nie może być finansowana ze środków Unii Europejskiej

– mówi Radosław Ślusarczyk z Pracowni na rzecz Wszystkich Istot.

Rozbudowa drogi wojewódzkiej nr 687 na odcinku Juszkowy Gród–Zwodzieckie wraz z budową drogi rowerowej prowadzona jest w jednym z najcenniejszych lasów Europy. Prace obejmują m.in. wycinkę drzew w poszerzonym pasie jezdni, rozbiórkę i usunięcie starej drogi, roboty ziemne, przebudowę przepustów, prace mostowe, budowę infrastruktury technicznej oraz ciągów pieszo-rowerowych. W ocenie Stowarzyszenia Pracownia na rzecz Wszystkich Istot oznacza to trwałą ingerencję w przyrodę Puszczy Białowieskiej, zwiększenie presji komunikacyjnej, pogłębienie fragmentacji siedlisk i wzrost ryzyka śmiertelności zwierząt.

Cała polska część Puszczy BIałowieskiej została wpisana na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2014 r. Plik nominacyjny Obiektu dopuszcza jedynie utrzymanie głównych dróg, a nie ich przebudowę czy rozbudowę zwiększającą parametry techniczno-użytkowe. W przypadku DW 687 stara droga została rozebrana i usunięta, a w jej miejscu budowana jest nowa, poszerzona droga wraz z drogą rowerową.  

Dodatkowo inwestor realizuje przedsięwzięcie łamiąc warunki decyzji derogacyjnej. Z pisma Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku z 14 sierpnia 2025 r. wynika, że czynności objęte zezwoleniem derogacyjnym mogą być wykonywane wyłącznie poza okresem lęgowym ptaków, który organ określił od 15 marca do 31 sierpnia. Warunek ten nie dotyczy wyłącznie wycinki drzew. Decyzja obejmuje także czynności związane z karczowaniem, odhumusowaniem, wykonywaniem wykopów, budową obiektów inżynieryjnych oraz niszczeniem siedlisk chronionych gatunków roślin i grzybów. Organ sam uzasadnił ograniczenie tym, że prace prowadzone ciężkim sprzętem mogą negatywnie oddziaływać na ptaki w okresie lęgowym. W decyzji wskazano, że hałas, obecność ludzi, maszyn i pojazdów podczas prac drogowych mogą powodować silny stres u ptaków, prowadzić do porzucania gniazd, wychłodzenia jaj lub śmierci piskląt, a w konsekwencji do spadku liczebności lokalnych populacji.

Apelujemy do RDOŚ i Ministerstwa o natychmiastowe wstrzymanie prac. W Puszczy Białowieskiej, ikonie europejskiej dzikiej przyrody i Obiekcie Światowego Dziedzictwa UNESCO, nie można działać metodą faktów dokonanych z naruszeniem prawa. To miejsce powinno być chronione z najwyższą starannością, a nie traktowane jak zwykły plac budowy 

– mówi Radosław Ślusarczyk.

Pierwsze alarmujące informacje o wycince drzew wzdłuż DW 687 pojawiły się już w listopadzie 2024 r. Wycinka objęła pas lasu na odcinku kilku kilometrów. Pracownia domagała się wówczas natychmiastowego wstrzymania prac, ponieważ inwestor prowadził cięcia bez wymaganego nadzoru przyrodniczego czym spowodował ryzyko niszczenia chronionych gatunków. 

Sprawa trafiła do organów ochrony środowiska. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku odmówił początkowo wszczęcia postępowania, jednak Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uchylił to rozstrzygnięcie po zażaleniu Pracowni na rzecz Wszystkich Istot. Postępowanie dotyczące wstrzymania prac toczy się od miesięcy, podczas gdy inwestycja postępuje. 

W kwietniu br. Podlaski Zarząd Dróg Wojewódzkich poinformował o całkowitym zamknięciu odcinka DW 687 Narewka–Zwodzieckie w związku z pracami budowlanymi. Po ujawnieniu prowadzenia prac w okresie lęgowym, Pracownia na rzecz Wszystkich Istot ponownie zwróciła się do RDOŚ w Białymstoku o pilne podjęcie działań w tej sprawie. 12 maja br. odbyły się oględziny w terenie, które potwierdzają skalę ingerencji.

Sytuacja jest absurdalna. Inwestor prowadzi budowę z naruszeniem warunków decyzji derogacyjnej i zasad ochrony Obiektu UNESCO, a ruch z zamkniętego odcinka trafia na Drogę Narewkowską biegnącą przez serce Puszczy Białowieskiej. To podwójne uderzenie w Puszczę – najpierw przez samą inwestycję, a potem przez zwiększoną presję na jeden z jej najcenniejszych fragmentów 

– podkreśla Ślusarczyk.

Konwencja UNESCO została ratyfikowana przez Polskę i stanowi część krajowego porządku prawnego. Polska jest zobowiązana do zapewnienia ochrony dziedzictwa naturalnego na swoim terytorium, zgodnie z art. 4 Konwencji. Jednocześnie art. 6 ust. 3 Konwencji wyraża zakaz podejmowania działań mogących bezpośrednio lub pośrednio wyrządzić szkodę dziedzictwu naturalnemu. Pod koniec zeszłego roku naukowcy z Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) określili stan Puszczy Białowieskiej jako krytyczny. To najwyższy stopień zagrożenia w czterostopniowej skali.

Zamiast działań naprawczych mamy kolejną trwałą ingerencję w Puszczę. Jeśli władza nie zareaguje natychmiast, ryzyko wpisania Puszczy Białowieskiej na Listę Obiektów Światowego Dziedzictwa w Zagrożeniu jest realne. Polska ma obowiązek chronić ten obszar, a nie finansować jego dalszą degradację 

– mówi Ślusarczyk.

Dlatego organizacja złożyła do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji. Zdaniem Pracowni decyzja została wydana bez należytej oceny wpływu przedsięwzięcia na wyjątkową uniwersalną wartość Obiektu Światowego Dziedzictwa UNESCO „Białowieża Forest” i z naruszeniem zasad ochrony tego obiektu. Równolegle organizacja wystąpiła o wstrzymanie finansowania inwestycji ze środków publicznych, w tym funduszy europejskich. Zapowiada także interwencję w Komisji Europejskiej i Komitecie UNESCO.